بنیامین نتانیاهو با بیش از پانزده سال سابقه نخست وزیری سهم مهمی در شکل دادن به تصمیمات سیاست خارجی اسرائیل داشته است. آگاهی از باورهای اساسی وی می تواند نقش مهمی در شناخت رفتار سیاست خارجی اسرائیل ایفا نماید. پرسش اصلی این است که تصمیمات نتانیاهو در عرصه سیاست خارجی مبتنی بر کدام الگوی ادراکی بوده است؟ آیا این الگوی ادراکی در طول زمان ثابت بوده یا دچار تغییر شده است؟ بنابراین، هدف اصلی کشف باورهای مرکزی نتانیاهو به عنوان یکی از عوامل اصلی تاثیرگذار بر رفتار سیاست خارجی اسرائیل است. به این منظور داده های گفتاری نتانیاهو در عرصه سیاست خارجی با استفاده از چارچوب مفهومی تحلیل رمزگان عملیاتی و روش «افعال در نظام متن» در بازه زمانی 2009-2019 در قیاس با میانگین گروه مرجعی از رهبران جهانی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحلیل کمی متون مربوط به سخنرانی های نتانیاهو با استفاده از نرم افزار پروفایلر پلاس نشان می دهد بین باورهای فلسفی و ابزاری نتانیاهو در کابینه دوم و سوم(2009-2015) با باورهای وی در کابینه چهارم(2015-2019) تفاوت محسوسی وجود دارد. نتانیاهو در مقطع اول، ماهیت جهان سیاست را در هماهنگی با منافع اسرائیل، تحقق ارزش های سیاسی را در پیگیری یک استراتژی صراحتا همکاری جویانه و مطلوبیت را در استفاده از ابزارهای مشارکتی در قبال بازیگران سیاسی می نگریست. وی در مقطع دوم، ماهیت جهان سیاست را در تعارض با منافع اسرائیل، تحقق ارزش های سیاسی را در پیگیری یک استراتژی محدود همکاری جویانه و مطلوبیت را در کاربرد ابزارهای متعارض در قبال سایر بازیگران سیاسی در نظر می گرفت.

نشانه شناسی، دانش و مهارت مطالعه و تفسیر و بازتفسیر نشانه هاست. در این نوع مطالعه، نشانه ها براساس افق همنشینی و جانشینی عناصر و گزاره های متنی و نظر به تمامیت متن خود، بازخوانی می شوند. بازخوانی ها نیز فرایند تفسیرها را بنیان می نهند و تفسیرها براساس بافت و زمینه و مخاطبان متن ها، خود را آشکار می سازند. این تفسیرها، اساسی ترین محمل برای تداوم و ماندگاری متن ها و اندیشه های نهفته آن ها در جهان های گونه گون فرهنگی و اندیشگی و اجتماعی آدمی است. از میان رهیافت های نشانه شناسی، رویکرد نشانه شناسی چالرز سندرس پیرس از جمله منظرگاه هایی است که به زمینه و بافت متن و تفسیر و بازتفسیر نشانه ها تکیه می کند. از میان ابزارهای زبانی و اندیشگی، روایت ها، به ویژه نوع قصه گون آن، یکی از کهن ترین و شایع ترین ابزارها برای آشکارگی دلالت ها و نمود معنایی نشانه ها تلقی می شود. ازآنجاکه روایت های عامه، محمل اندیشه ها و نمودهای فرهنگی و آیینی گونه گونی است که در بافت و زمینه و نشانگان متفاوت و مختلفی ساخته و پرداخته می شوند، نوشتار حاضر براساس رویکرد نشانه شناسی یاد شده به بررسی یکی از بنیانی ترین نشانه های روایت های عامه یعنی درخت و دلالت های گونه گون آن می پردازد. این پژوهش با روشی توصیفی و تحلیلی تفسیری با هدف آشکار کردن درون مایه ها و دلالت های مختلف و مشترک نشانگان درخت در روایت ها و اندیشه های راویان آن ها، کارکرد این نشانگان را در ساختار و روساخت روایت ها می کاود. براساس این جستار و واکاوی، درخت جزو پدیدارهای طبیعی و تاثیرگذار در ذهنیت بشری است که نظام نشانه ای ویژه ای را در روایت های عامه بنیان می نهد که دلالت بر درون مایه های گونه گونی دارد. از جمله این درون مایه ها، قداست و جاودانگی و تابو و مرکزاندیشی است. چنین درون مایه هایی همراه با ساختار نشانگانی و دلالتی ویژه خود، جهان روایت های عامه را نظام بندی می کنند. چنین درون مایه هایی به قدمت عمر و زیست بشری، کهن و ریشه دار می نماید، اما هنوز جزو نیازهای اساسی جهان و زیست امروزی بشری در تعامل با طبیعت و جامعه و اخلاق و افق های معنوی است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

در نشانه شناسی از مفهوم بازنمایی به عنوان راهی برای ارزیابی معنای نهفته در متون یاد می شود. امروزه استفاده از بازنمایی معماری به عنوان یک مفهوم محوری در ساخت واقعیت هم چون استفاده از نقشه ها و اسکیس ها بسیار مرسوم است. آن چه واضح است این است که بازنمایی معماری روش های خود را در نظم و معنا بخشیدن به نشانه ها یافته است؛ لذا برای معناکاوی آن ها در متون معماری، می باید از مفاهیمی که درک بازنمایی را آسان تر می کنند؛ استفاده نمود. مفهوم رمزگان با چارچوب مند کردن نشانه ها، آن ها را به یک نظام معنادار تبدیل می کند و به همین جهت در جستار حاضر در کنار مفهوم بازنمایی آورده شده است. روش تحقیق نیز در بازنمایی های معماری، می باید توسط یک روش پژوهش کیفی آمیخته، قبض و بسط داده شده و نظام معنایی آن ها رمزگشایی شود. بدین منظور تبیین نشانه شناختی انواع بازنمایی های معماری بر اساس رابطه میان رمزگان آن ها به عنوان مسأله اصلی این جستار درنظر گرفته شده است. در این راستا با هدف شناخت تفاوت های اساسی میان انواع بازنمایی معماری، سه نقش کلی برای آن ها فرض شده سپس در بخش تحلیلی با رویکردی تفسیری و ساخت گرا، جداول قیاسی ازآمیختن بازنمایی ها و رمزگان معماری بر پایه فرضیه ها، شکل می گیرند. بدین ترتیب تفاسیر به دست آمده می توانند ظرفیت های بازنمایی معماری را خصوصاً در حوزه معانی ضمنی معماری، ارتقاء دهند. در نتیجه می توان اظهارکرد که نشانه شناسی، بازنمایی های معماری را به عنوان یک رسانه تولید شکل و معنا تبیین می کند. سه اصل تقابل و ترتیب زمانی، مشابهت ظاهری و مجاورت مکانی و هم چنین تأثیر از متون مرتبط دیگر به عنوان مهم ترین دلالت های ضمنی در شکل گیری بازنمایی معماری مورد نظر قرار گرفته و هرکدام به ترتیب میان انواع رمزگان های معماری ارتباطات معنایی جدیدی ایجاد می کنند.

زمینه: لیلی و مجنون نظامی یکی از متون برجسته در گسترۀ ادب فارسی است که به علاوه بر موضوعات عاشقانه و شخصی به مفاهیم اخلاقی و تعلیمی هم می­پردازد. شاعر گاهی با سنت­شکنی­های آگاهانه، کلام خود را پیچیده و دیریاب کرده و رمزهایی را در لایه­های زیرین شعر گنجانیده است که مخاطب جزئی­نگر را به سوی معنا راهنمایی می­کند. در دوران معاصر، علم نشانه­شناسی به عنوان روشی برای تحلیل ابعاد جدیدی از یک اثر به کار می­رود و یکی از متغیرهای مهم آن، رمزگان­ نام دارد. رولان بارت، پژوهش­هایی را در این باره انجام داده­ و رمزگان را به پنج نوع کنشی، هرمنوتیکی، نمادین، معنابُنی و فرهنگی تقسیم کرده و برای هرکدام کارکردی را شرح داده است. در مقالۀ حاضر، با استناد به منابع کتابخانه­ای و روش تفسیری از نوع کیفی، موضوعات اخلاقی در لیلی و مجنون بر اساس رمزگان ارجاعی و فرهنگی کاویده شده­ است تا اهداف انسان­ساز نظامی از بازگویی این اندرزها کاویده شود. نتیجه ­گیری: نتایج کلی تحقیق نشان می­دهد که در سطح رمزگان­ فرهنگی، ایدئولوژی و بینامتنیت دینی و عرفانی برای تبیین آموزه­ها نمودی فراگیر و ملموس دارد. نویسنده با استناد به دو منبع اصلی و مهم اسلامی و صوفیانه، موضوعات مورد نظر خود را در اختیار مخاطبان قرار داده است. مهم­ترین آموزه­های اخلاقی این اثر عبارتند از: سفارش به عشق­ورزی و بازگفت شاخصه­های عشق حقیقی؛ ستایش حق تعالی و توسل به او؛ توصیه به شادباشی و غنیمت­شماری لحظه­ها؛ هدفمند بودن آفرینش؛ اهمیت وفاداری و لزوم حفظ پیمان؛ صبر و بردباری.

نقد و تحلیل ساختارگرا، یکی از شاخص­ ترین روش­ های تحلیل متون ادبی از دهه 1960م تا کنون محسوب می­ شود. "رولان بارت" فرانسوی یکی از پایه­ گذاران اصلی این مکتب به شمار می­ آید. بارت مدلی را تحت عنوان "رمزگان پنج­ گانه" برای تحلیل روایات ارائه داده است که شامل شناسایی و کشف واحدهای کنشی، معمّایی، معنایی، نمادین و فرهنگی می­ شود. این رمزگان نشانه­ ها را به نظام­ های معنادار تبدیل می­ سازند و بدین ترتیب باعث ایجاد رابطه بین دالّ و مدلول می­ گردند. پژوهش حاضر سعی نموده است تا با استفاده از روش تحلیلی-توصیفی یکی از داستان­ های کوتاه "نجیب کیلانی"-از ادبای برجستة معاصر عرب-به نام "الغریب" را بر اساس این الگوی ساختارگرایانه بررسی نموده و واحدهای پنج­ گانه موجود در آن را استخراج و رمزگشایی نماید. هدف این جستار سنجش میزان بهره گیری نویسنده داستان از اصول روایی برای انتقال اندیشه­ هایش می­ باشد. نتایج به دست آمده از تحلیل­ ها حاکی از آن است که نویسنده یک بیماری اجتماعی به نام نفاق را به عنوان واحد فرهنگی مطرح و قهرمان اصلی داستان را نماد این رذیله معرفی می­ کند و سپس با اشاره به دوگانه­ های موجود در ظاهر و باطن شخصیت وی و با بهره­ گیری از واحدهای معنابُنی چون شغل منشی­ گری که دال بر اطاعت محض است، علل و انگیزه­ های صاحب این رذیله را برای کنش­ های منافقانه تبیین می­ نماید.

شاهنامه حکیم فردوسی از جمله متون ادبیات فارسی به شمار می رود که با توجه به زیرساخت های اسطوره ای و اعمال نمادین بسیاری که در آن روایت شده است، بر اساس علم نظام های نشانه شناختی قابلیت بررسی دارد، زیرا در بسیاری از قسمت های این متن، با حوادثی روبه رو هستیم که در قالب یک نظام نشانه ای جلوه گر شده اند. از مواردی که از این منظر قابلیت بررسی دارند، آیین هایی است که شرح آن ها درشاهنامه ذکر شده است. از آنجا که در علم نشانه شناسی (Semiology) هیچ نشانه ای به تنهایی معنا ندارد و باید در قالب یک نظام نشانه ای و در ارتباط با سایر عناصر در روابط همنشینی (Paradigmatic) و جانشینی (Syntagmatic) بررسی شود، این پژوهش بر آن است که به بررسی نظام های نشانه ای مربوط به آیین عزاداری در شاهنامه بپردازد و با ذکر شواهدی از سایر متون کهن، نشان داده شود اعمالی که طی یک آیین در شاهنامه اجرا می شود، زیرساخت های اساطیری دارند و این اعمال، نشاندار به شمار می روند و هر یک به معنایی ارجاع می دهند که روزگاری در جامعه آن ها کارکردهایی داشته اند و امروزه آن کارکردها یا فراموش شده اند، یا تنها در قالب زندگی ایلی و عشایری و در فرهنگ عامه باقی مانده اند. سیاه پوشیدن، کلاه از سر برگرفتن، موی کندن، خاک بر سر ریختن و دم و یال اسب قهرمان را کندن در هنگام عزاداری وقتی در کنار یکدیگر بررسی شوند، همگی به عنوان عناصری نشاندار هستند که در پی القای معنایی خاص به کار رفته اند. در حقیقت، قرارگیری این عناصر در کنار هم، به شکل گیری معنا منجر می شود، معنایی که شاید از ظاهر متن برنمی آید و چرایی انجام آن بر خواننده امروزی معلوم نیست. این پژوهش بر آن است تا با تکیه بر آرای فردینان دوسوسور (Ferdinand de Saussure) و پیر گیرو (Pierre Guiraud) و توجه به زیرساخت های اساطیری، آیین سوگواری را در شاهنامه به مثابه متنی بررسی کند که از نظام نشانه ای معناداری برخوردار است.